background image

Ειδήσεις-Επικαιρότητα ::: Η ομιλία του προέδρου της ΑΓΣΣΕ Νίκου Μουλίνου στους σπουδαστές του IEK American Education

Περιθώρια δράσης και ανάπτυξης της κοινωνικής εργασίας στο σημερινό πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον.

Η ομιλία του προέδρου της ΑΓΣΣΕ Νίκου Μουλίνου στους σπουδαστές του IEK American Education στις 27 Μαρτίου 2017 με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικής Εργασίας

Οι σημερινές πολιτικές εξελίξεις, σε παγκόσμιο επίπεδο, οριοθετούν μια νέα κατάσταση σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον και δημιουργούν εντελώς νέα δεδομένα σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Αναγνωρίζονται νέοι πόλοι επιρροής μιας διαφορετικής, όμως, αντίληψης για τις πολιτικές οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις. 

Και όπως συμβαίνει πάντα το νέο, (αν πρόκειται για νέο), το διαφορετικό ( αν ποτέ εξελιχθεί σε διαφορετικό) προκαλεί ανησυχία και αβεβαιότητα. Μερικοί αναλυτές προσδιορίζουν αυτή την μετάβαση ως μια μεγάλη ή μικρή περίοδο αστάθειας που μπορεί να προκαλέσει απρόσμενες και, για κάποιους, επικίνδυνες ανατροπές. Όμως, αυτή η αναδιάταξη που χτυπάει επίμονα όσο και απαιτητικά την πόρτα μας, δεν είναι ούτε τυχαία, ούτε απρόκλητη και πολύ περισσότερο μικρής χρονικής περιόδου, κάτι αν παρένθεση! Αντίθετα έρχεται με σχετικά μεγάλη ταχύτητα, φορτωμένη με την αλαζονεία του υπερόπτη, την καπατσοσύνη του λαϊκισμού, την αισιοδοξία του αμύητου και την προσδοκία του στερημένου. Προτάσεις δημαγωγικού χαρακτήρα αποκτούν ολοένα και περισσότερο έδαφος, ενώ οι υποσχέσεις ισονομίας και ευημερίας μπαίνουν σε νέα συσκευασία για κατανάλωση, επιβεβαιώνοντας για ακόμα μια φορά αυτό που ορίζουμε ως μετά – αλήθεια.

Η αποκαθήλωση της αξιακής πυραμίδας με την απαραίτητη διευκρίνιση ότι αναφερόμαστε στο κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον, και χωρίς να την θεωρούμε ότι είναι «άσπιλη και αμόλυντη», βρίσκεται σε κάτι πολύ περισσότερο από το πρώτο βήμα. Είναι προφανές , ότι η διεθνής συνεννόηση διαφοροποιείται σημαντικά, αποκτά νέες δυσκολίες και προσκόμματα και δεν μπορούμε να αποκλείσουμε τις όποιες μεγάλες ή και μικρές εντάσεις. Βιώνουμε μια νέα πραγματικότητα, με απαιτητικές διαθέσεις, ανατρέποντας την κανονικότητα αυτού που μέχρι χθες γνωρίζαμε ως μια παγιωμένη κατάσταση. Η νέα πρόταση, ως γνωστόν, ευαγγελίζεται αλλαγές και πρακτικές που οδηγούν σε εσωστρέφεια και περιχαράκωση.

Είναι γνωστόν ότι το παγκόσμιο σύστημα άλλαξε ριζικά την δεκαετία του 80. Η παγκοσμιοποίηση κυριάρχησε με απρόσμενη όσο και ανεξέλεγκτη δύναμη. Μετατοπίστηκε η παγκόσμια παραγωγική διαδικασία στην Κίνα, αλλάζοντας ισορροπίες δεκαετιών. Στο μεταξύ, η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων και ανθρώπινου δυναμικού ενδυναμώνει ένα ανεξέλεγκτο χρηματοπιστωτικό σύστημα με υποστηρικτή και ανιδιοτελή σύμμαχο την εξέλιξη της τεχνολογίας. Η Ευρώπη ακολουθεί κατά πόδας το σύστημα και προχωρεί σε καινοτόμες πρωτοβουλίες, όπως την νομισματική ένωση, ενώ θα έπρεπε να είχε, προηγουμένως, ικανοποιήσει την αναγκαιότητα της δημοσιονομικής ενότητας. Ωστόσο, όπως μαρτυρά η πραγματικότητα, όχι μόνον στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το όλο σύστημα «μπάζει», αφού δυστυχώς ενισχύθηκαν οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, καταργώντας στην ουσία αναδιανεμητικούς μηχανισμούς του εθνικού αλλά και του παγκόσμιου εισοδήματος. Η μεσαία τάξη είναι εκείνη που πληρώνει τα «έξοδα» αυτής της μετάβασης και από την ευμάρεια οδηγείται σε μειωμένη ή απόλυτα περιορισμένη ποιότητα ζωής ή σε οικονομικό και κοινωνικό αδιέξοδο. Η συνέπεια, απλή και επικίνδυνη, μιας και η κοινωνία υιοθετεί ως εναλλακτική λύση την εθνική εσωστρέφεια και τον λαϊκισμό.

Σήμερα, λοιπόν έχουμε μια νέα, ριζικού χαρακτήρα αλλαγή των δεδομένων στο χώρο της οικονομίας, των κοινωνικών δομών αλλά και στον γεωπολιτικό χώρο. Στην ουσία διαμορφώνονται ανατροπές που αναντίρρητα, θα έχουν επιπτώσεις, μεγάλες και μικρές στην ζωή μας, στην καθημερινότητα μας και φυσικά στην εργασία μας, τόσο σε δικαιώματα όσο και σε υποχρεώσεις, όσο και κυρίως, σε ευκαιρίες απασχόλησης.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα η προοπτική ενός νέου ανθρώπου, σήμερα, βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο τουλάχιστον παράγοντες – δυσκολίες:

  •  Το διεθνές πολιτικό,κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλο που αλλάζει με πολλές και απρόσμενες επιπτώσεις, μέρος των οποίων επιπτώσεων, μεγάλο ή μικρό (παραμένει άγνωστον ) θα μοιραστεί και στην χώρα μας.
  •  Το χρόνιο πρόβλημα της χώρας μας που μιμείται «το μετέωρο βήμα του πελαργού» για να μιλήσουμε με όρους δανεισμένους από την σφαίρα της τέχνης και να μείνουμε στο Ελληνικό πρόβλημα.

Κάνοντας όμως μια ενδεικτικού χαρακτήρα αναφορά για ό,τι βιώνουμε τα τελευταία 7 με 8 χρόνια οφείλω να κάνω την απαραίτητη όσο και χρήσιμη διευκρίνηση:
Την αναφορά αυτήν δεν την κάνω και δεν γίνεται υπό το πρίσμα μιας στοχαστικής διεκπεραίωσης, διεκδικώντας μάλιστα τον τίτλο του ειδικού ή του επιτηδευμένα παραπονεμένου ούτε για να υπερασπιστώ το χθες που φαίνεται να μας κουνά το μαντήλι του αποχαιρετισμού και πολύ περισσότερο , δεν μπορεί να γίνει, για την νοσταλγία ενός ξεπερασμένου αστικού κομφορμισμού, και ακόμα χωρίς τα παραμορφωτικά γυαλιά λογής-λογής σκοπιμοτήτων και υστερόβουλων σκέψεων. Θα πορευτώ με την αντικειμενικότητα των αριθμών και την εμπειρία της καθημερινότητας, με οδηγό τα βασικά της ποιοτικά χαρακτηριστικά, που θα έπρεπε να είναι εναρμονισμένα, στην αναγκαιότητα της προοπτικής και την δύναμη της ελπίδας. Πιστεύω ότι δεν χρειάζεται να νομιμοποιηθεί η ουτοπική διαδικασία της πολιτικής αυταπάτης, θέτοντας και τον εαυτό μου στον πειρασμό της μετά-αλήθειας ή των fake news δηλαδή της εξαπάτησης και της παραπλάνησης του πολίτη.

Μερικές λέξεις που λένε πολλά:

Ύφεση, ανεργία, φτώχεια, μετανάστευση, λιτότητα. Η αδυναμία των νοικοκυριών πληρωμής λογαριασμών ΔΕΚΟ αυξήθηκε από 18,8% το 2010 σε 42% το 2015. Η φτώχεια ξεκινάει από τα 4500 ευρώ από 7170 που ήταν το 2010. Μόνο το 1,5% του συνόλου των νοικοκυριών μπορεί και αποταμιεύει.

Η πραγματική ανεργία σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ προσδιορίζεται στο 29,6%. Εισφορές 65,6 δις εκτιμάται ότι θα χαθούν ως το 2055 από την ευέλικτη και υπο-αμειβόμενη απασχόληση. Απαιτούνται οι εισφορές 10 εργαζομένων για να πληρώσουν ένα συνταξιούχο.

Κατά 18% μειώθηκε ο τζίρος σε λιανεμπόριο τροφίμων την περίοδο 2009-2016.

Μείωση των καταθέσεων κατά 2.7 δις το πρώτο δίμηνο του 2017.

Σε τούτο το πλαίσιο που ορίζει ανησυχία, επιφύλαξη ή δικαιολογημένο σκεπτικισμό, αλλά και δυσκολία οφείλεται να δραστηριοποιηθείτε για να συνθέσετε την ζωή σας γνωρίζοντας πολύ καλά ότι σήμερα δεν βιώνουμε, απλά, μια μεταβατικού χαρακτήρα περίοδο αλλά υπηρετούμε μια πραγματικότητα δύσκολη! Μερικοί την ορίζουν ως αδιέξοδη κυρίως όμως αβέβαιη και που απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια, υπομονή και ανάλογο πείσμα για να ξεπεραστεί. Αλλά θεωρώ πως σας αναλογεί ίσως πολύ πρόωρα ίσως και άδικα, εντελώς αναίτια κάτι περισσότερο: Μαζί με την γνώση των δυσκολιών που σας ακολουθούν και σας παρακολουθούν οφείλετε να έχετε την ευθύνη και για το αύριο της χώρας, συμμετέχοντας με διάθεση και όραμα σε ένα νέο κοινωνικό ρυθμό που οφείλετε να τον ανακαλύψετε!

Στο σημείο αυτό θέλω να επισημάνω ότι η ζωή δεν είναι μια τυχαία ή επουσιώδης μάχη και μάλιστα εκχωρημένη στους άλλους. Είναι και θα παραμένει αποκλειστικά δική μας υπόθεση, σταθερή όσο και συγκεκριμένη υποχρέωση. Το να ονειρευόμαστε μια καλύτερη κοινωνία δεν είναι και δεν πρέπει να παραμείνει μια ονειρική ακροβασία της οποίας η διεκπεραίωση έχει, de facto, εκχωρηθεί στους ειδικούς που ορίζονται και ως «υπεύθυνοι» και που αντιλαμβάνονται την δική τους συμμετοχή – η αλήθεια όχι όλοι κι ευτυχώς! – συνδεδεμένη με την συνείδηση τους, μιας όμως συνείδησης που όπως είπε ο Ιταλός κωμικός Αλμπέρτο Σόρντι:" Είναι η φωνή που την ώρα που διαπράττεις το έγκλημα σου ψιθυρίζει να μην αφήσεις πίσω σου δακτυλικά αποτυπώματα".

Απαιτείται κάτι περισσότερο, ιδιαίτερα από τους νέους, δηλαδή από εσάς:
Ενεργός συμμετοχή, καθημερινή δράση, συστηματική συνειδησιακή παρουσία και ουσιαστικό ενδιαφέρον. Υπάρχει ρόλος για όλους! Και περιμένει! Και οφείλουμε αυτό τον ρόλο να μην τον υποτιμήσουμε ή να τον αντιμετωπίσουμε αδιάφορα ή απαξιωτικά, αλλά να τον υπηρετήσουμε διεκδικώντας και μαχόμενοι. Το συλλογικό είναι η μεγάλη μας ελπίδα! Κάθε φορά! 

Ειδικά σήμερα, που η πατρίδα αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα, ακριβώς αυτό αποκτά για όλους μας, ιδιαίτερη σημασία, ειδικότερα όμως για σας, τους νέους , γιατί το αύριο, το δικό σας αλλά και της πατρίδας, πρέπει να είναι με πρόσημο δημοκρατίας, προοδευτικό και ελπιδοφόρο πολιτικά και κοινωνικά. Σήμερα οι νέοι ή τουλάχιστον πολλοί από αυτούς, επιλέγουν την εξορία ή την μετανάστευση σχεδόν υποχρεωτικά, με στόχο να βρούνε μια καλύτερη ζωή, να ξεφύγουν από την αβεβαιότητα και το αδιέξοδο στο επαγγελματικό. Δεν χάνουμε μόνον ότι καλύτερο διαθέτουμε , αλλά κυρίως χάνεται και η δυνατότητα μιας δυνατής μάχης στο πεδίο της προοπτικής και της ελπίδας. Και αυτό δεν ακουμπά σε ένα παλιομοδίτικο εθνοκεντρισμό ή σε ένα αφήγημα εσωστρέφειας ή ακόμα μιας μοιρολατρικής διαπίστωσης, αλλά συνδέεσαι, άμεσα και ενεργά με την αλήθεια , την αναγκαιότητα, με αποκλειστικό υπαίτιο την κρίση, που σταδιακά μετατρέπεται σε δοκιμασία αντοχής , αλλά και με το δημογραφικό μας πρόβλημα.

Η Κοινωνική εργασία, ως επιστήμη ή ως επάγγελμα περιέχει στοιχεία που ενδυναμώνουν την κοινωνική προοπτική, στο πλαίσιο μιας προοδευτικού χαρακτήρα αλλαγής, παρέχοντας τα απαραίτητα εχέγγυα για κοινωνική δικαιοσύνη και κοινωνική πρόνοια. Η Κοινωνική Εργασία έχει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα, όμως, αναπτύχθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα και οφείλεται στην αποτελεσματική αντιμετώπιση προβλημάτων ύστερα από καταστροφές, πολέμους, κλπ. Και βέβαια σε απόλυτο συνδυασμό με την Κοινωνική Οικονομία. Αν ξανάρχιζα , αν ήμουν στην αφετηρία, ίσως να βρισκόμουν σήμερα, κάπου μαζί σας!

Σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια σκληρή όσο και οδυνηρή πραγματικότητα. Χρειαζόμαστε την αλήθεια! Χρειαζόμαστε ένα διαφορετικό βήμα στέρεο , σαφές, κάτι σαν μονόδρομο, με αρετές να μας εμπνεύσουν, σε διάρκεια και άμεσα, ατομικά και συλλογικά αποφεύγοντας την αμφιθυμία των όποιων πολιτικών προτάσεων σκευάσματα της μετα-αλήθειας και των fake news!

Και να θυμάστε: Υπάρχει κάτι χειρότερο και από την δυστυχία. Ο κίνδυνος να την συνηθίσεις!