background image

Ημερίδα ::: Εισήγηση Ημερίδας, Χρήστος Μέγας (Ξενοδοχείο «Τιτάνια» 23/5/2013)

Του Χρήστου Μέγα

Βρισκόμαστε στην αρχή μιας νέας περιόδου ανατροπών και όχι στο τέλος μιας θλιβερής παρένθεσης. Βρισκόμαστε στην απαρχή  μιας περιόδου εντελώς νέας, στην οποία ξέρουμε τι θα ακολουθήσει αλλά, δεν έχουμε συνεννοηθεί πως θα το ονομάσουμε...

Θα πείτε αυτό είναι πρόβλημα; Αφού η ουσία είναι δεδομένη…. Η ονοματολογία παρέλκει…

Μπορεί να μην είναι έτσι. Για να συνεννοούμαστε έχουμε κώδικες. Κανόνες και συνθηματικά. Οι λέξεις έχουν ιδεολογικό, πολιτικό και κοινωνικό φορτίο. Από το πώς θα ονομάσουμε αυτό που βιώνουμε, κρίση ή υποτίμηση καθαρής θέσης, απαξίωση ή καταδολίευση έχουμε δώσει  το ιδεολογικό μας στίγμα. Ήδη και την απάντηση στο πρόβλημα. Η οποία, απάντηση, ξανά συμπυκνώνεται με έναν κωδικό.. Αυτόν θα τον βάλλετε στο τέλος μονοί σας. Αν μπορέσετε να  βρείτε κάποιους που θέλουν να ακούσουν. Γιατί, όλοι θέλουμε να μιλάμε.

Όπως κάνω και εγώ τώρα. Αλλά, υπόσχομαι θα είμαι σύντομος…

Για τον ιστορικό του μέλλοντος λοιπόν θα προκύψει ένα ερώτημα: Πώς θα ονομάσει, κωδικοποιήσει την μείωση των συντάξεων. Και καλά –ας δεχθούμε τα του μισθού. Μπορεί να έχει διακυμάνσεις. Αν μειωθεί ο όγκος της εργασίας η αμοιβή δύναται να μειωθεί…. Η σύνταξη όμως; Είτε αυτή μοιάζει με επίδομα, είτε είναι αντιπαροχή έναντι εισφορών, είτε αναπλήρωση έναντι χαμένου εισοδήματος πώς την μειώνεις; Και κυρίως πώς το λες αυτό; Εσωτερική ή κοινωνική υποτίμηση. Υποβάθμιση ή απαξίωση;

Βλέπετε, η ονομασία, η κωδικοποίηση έχει ένα ιδεολογικό-εννοιολογικό περιεχόμενο και, ταυτόχρονα, το σπέρμα της προοπτικής αφού εμπεριέχει την απάντηση, την λύση.

Με αυτή τη προλογία μου ήδη θα καταλάβατε ότι σας αντιμετωπίζω σαν ενεργούς πολίτες οι οποίοι καλούνται να σηκώσουν και άλλα βάρη και, το κυριότερο, σας βλέπω σαν μέρος της λύσης του προβλήματος. Κοινώς σας αντιμετωπίζω σαν μειράκια που σφύζετε από υγεία. Και τούτου όχι για λόγους καλοπιάσματος αλλά, αντικειμενικούς. Και εξηγούμαι:

1.Δημογραφικά είστε πλειοψηφία. Οι άνω των 60 ετών στην Ελλάδα υπολογίζονται στο 20% του πληθυσμού. Και 17% οι κάτω των 18 ετών. Άρα, μεταξύ του μη εργατικού δυναμικού οι ψηφοφόροι είναι περισσότεροι από τους μη διαθέτοντες ψήφο. Και εσείς, όπως και οι νέοι, καταναλώνετε αρκετά. Καίτοι δεν εργάζεστε. Άρα είστε υπολογίσιμα μεγέθη για την βιομηχανία, τη παραγωγή και την διαφήμιση.

Είστε κατά συνέπειαν ένα πολύ δυναμικό κομμάτι της κοινωνίας. Ίσως πιο δυναμικό από τους έφηβους (δυστυχώς σε αυτή την περίπτωση, γιατί η ζωή των είναι μπροστά και τα πράγματα θα έπρεπε να έχουν άλλη ρότα) και, επιπλέον, εσείς ψηφίζετε. Όσοι ψηφίζετε ή θα ψηφίζετε στο μέλλον.

Άρα είστε ένα υπολογίσιμο κομμάτι και οι όποιες  μελλοντικές αλλαγές, επιπτώσεις ή περικοπές δεν μπορεί να γίνουν ερήμην σας. Θα σας (ξανα)υπολογίσουν…

2.Τα εισοδήματά σας, δυστυχώς, έχουν γίνει ελαστική κρατική δαπάνη. Και μάλιστα, ορίζεστε σαν συνυπεύθυνοι για την πορεία των οικονομικών ενός οργανισμού που όχι μόνο δεν διοικείτε εσείς αλλά, ακόμη χειρότερα, άλλοι ορίζουν (χαρίζοντας εισφορές ή αλλάζοντας σε βάρος σας τους κανόνες). Και στο τέλος καλείστε να  πληρώσετε τις αβαρίες.

Όσο η πληρωμή των ασφαλίστρων, από τους εν ενεργεία και τις επιχειρήσεις, είναι μια ελαστική δαπάνη ή, ακόμη χειρότερα, ένας τομέας στον οποίο μεταβιβάζεται το τίμημα της κρίσης («δεν έχω έσοδα από την επιχείρηση να ζήσω, δεν πληρώνω το ΙΚΑ;» ή, «υπάρχει φημολογία για κρατική πτώχευση, γιατί να δώσω τις ωραίες εισπράξεις μου, οι οποίες μπορεί να είναι και οι τελευταίες, και να μην τις αποθησαυρίσω;»). Όσο λοιπόν η πληρωμή των ασφαλίστρων είναι μια ελαστική δαπάνη, άλλο τόσο και οι συντάξεις θα γίνονται χαρτζιλίκι.

3.Όμως, πέραν από ελαστικό οικονομικό μέγεθος, οι συνταξιοδοτικές μεταβιβάσεις, πληρωμές ή αναπληρώσεις έχουν μετατραπεί σε παροχές. Να γιατί στην αρχή επέμενα ότι η ονοματοδοσία είναι ιδεολογική. Η λέξη έχει πολιτικό φορτίο και περιγράφει την θωριά από την οποία βλέπεις το πρόβλημα και περιγράφεις την λύση. Και όχι μονό παροχές, που όταν έχει το κράτος τις καταβάλει αλλά, επιπλέον, τις «κουρεύει» κιόλας (εν προκειμένω τα αποθεματικά) για να μειώσει το χρέος. Τώρα, αυτές οι πληρωμές χαρακτηρίζονται μη ανταποδοτικές και περίπου, στέρφες για την οικονομία. Θεωρούνται μηδενικού αποτελέσματος. Τώρα οι συνταξεις έχουν γίνει η απόλυτη μεταβλητή για τον μηδενισμό του ελλείμματος, Αύριο για την δημιουργία πρωτογενούς πλεονάσματος…

4.Αλλά, τελειώσαμε εδώ με την υποτίμηση της αναπλήρωσης του εργατικού εισοδήματος; Άρα μπορούμε να καταλήξομε σε συμπεράσματα για την παρέμβαση που επιχειρήθηκε και τα αποτελέσματα αυτής. Όμως, οι παρεμβάσεις θα συνεχιστούν…. α/Γιατί σε ένα αναδιανεμητικό ασφαλιστικό σύστημα χρειάζονται εργαζόμενοι που να πληρώνουν και όχι άνεργους προκειμένου να ανταποκριθεί στις δημιουργηθείσες υποχρεώσεις. β/Γιατί η οικονομία πρέπει να παράγει πλούτο για τους πολίτες και όχι αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση των δανειστών, γ/γιατί η σύνταξη είναι δημοσιονομικό μέγεθος σε μια χώρα σε βαθειά και πρωτοφανή ύφεση, δ/γιατί η εργατική υποτίμηση, η υποτίμηση της εργατικής δύναμης θέλει και άλλη μείωση στο μη μισθολογικό(; Δεν είμαι σίγουρος μόνο του μη μισθολογικού) κόστος. Άρα, εκ του ασφαλούς, θα κάνω τώρα εύκολες προβλέψεις: Το πολύ μέχρι τις αρχές του 2014 θα έχουμε μείωση των συντάξεων κατά 3,9 ποσοστιαίες μονάδες. Κάπου 9% δηλαδή. Τόσο θα μειωθούν οι ασφαλιστικές εισφορές από τον φθινόπωρο.

Και η υστέρηση εσόδων του ΙΚΑ, του ΟΑΕΕ κ.α. Ποιός θα τα καλύψει αυτά;
-Το κράτος έχει ελλείμματα κι δεν μπορεί.
-Οι τράπεζες δεν δανείζουν.

-Αύξηση εισφορών δεν σηκώνει η οικονομία. Εδώ μιλάμε για μειώσεις μη μισθολογικού κόστους…

Η υστέρηση εσόδων θα καλυφτεί από την πλευρά των πληρωμών

Και 5.Θα έχουμε και έμμεσες μειώσεις εισοδήματος. Μέσω αύξησης της τιμής των φαρμάκων και διεύρυνσης των ιδιωτικών πόρων που απαιτεί η νοσηλεία σε δημόσιο νοσοκομείο. Και εδώ αναφέρομαι στα γνωστά φακελάκια και το πραγματικό κόστος νοσηλείας στο δημόσιο, κατά τα άλλα, και καθολικό υγειονομικό σύστημα της πατρίδας μας.

Εδώ έχουμε και υποτίμηση της αξιοπρέπειας και της ποιότητας ζωής των συνταξιούχων. Με τα γεννόσημα σε ορισμένες περιπτώσεις (μην τα εξορίσουμε εντελώς και όλα τα αντίγραφα φάρμακα), και την αδυναμία πρόσβασης στην τριτοβάθμια υγεία όπως προηγουμένως περιγράψαμε…

Κοντολογίς και για να κλείνω σιγά σιγά:

-Ως συνταξιούχοι καλείστε να πληρώνετε τα ελλείμματα στα ταμεία από όπου λαμβάνεται τις συντάξεις σας. Θα παίρνετε σαν σύνταξη το πηλίκον των ετήσιων εισφορών διά του αριθμού των δικαιούχων. Πρωτάκουστο: Μα το προβλέπει η υπουργική απόφαση για τον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ από εδώ και πέρα….

Δηλαδή οι περικοπές όχι μόνο θα συνεχιστούν, αλλά θα είναι συνάρτηση σειράς αστάθμητων και ασταθών παραμέτρων της οικονομίας και της πολιτικής. Με αποτέλεσμα η κοινωνία και οι πολίτες να υποφέρουν. Θυμάμαι την δεκαετία του 1970 κιόλας που όταν θέλαμε να περιγράψουμε ένα φτωχό άνθρωπο λέγαμε ότι «τί θέλεις, συνταξιούχος του ΙΚΑ είναι…»

-Ως μικροκαταθέτες θα μετέχετε στην διάσωση των τραπεζών. Αυτών των τραπεζών που τώρα ανακεφαλαιοποιούνται και μέσω μιας πλασματικής ευημερίας μας λένε ότι θα διοχετεύσουν ρευστότητα στην αγορά. Τα 50 δις τα έχουν πάρει ήδη, τώρα παίζεται εάν οι παλαιοί διοικητές διατηρήσουν το μάνατζμεντ. Παραμείνουν στο τιμόνι των πτωχευμένων τραπεζών. Αυτές λοιπόν οι τράπεζες που όχι μόνο δεν πρόκειται να διοχετεύσουν ρευστότητα στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά αλλά, λόγω υψηλών επισφαλειών που φτάνουν το δυσθεώρητο 30%, θα έχουν να παρουσιάσουν μόνο ζημιές κατά τα επόμενα 2-4 έτη. Και επειδή οι μέτοχοι δεν θα βάζουν νέα κεφάλαια για να τις στηρίξουν (το ΤΧΣ εν προκειμένω που θα διαθέτει το 90% των μετοχών) - ενώ οι αρχικοί μέτοχοι θα πληρώνουν τα warrants κάθε εξάμηνο- τότε ποιος θα βάλει τις ζημίες των 6-8 δις ευρώ των συστημικών τραπεζών την επόμενη 3ετία; Μα οι καταθέτες που αντιμετωπίζονται σαν επενδυτές. Μετά την Κύπρο αυτό είναι «κοινός τόπος». Κάτι που μεγαλώνει την ανασφάλεια στον ευρωπαϊκό Νότο απ’όπου απουσιάζει το κοινωνικό κράτος, ο κοινωνικός μισθός και οι καταθέσεις είναι το αποκούμπι για την κακιά ώρα…

-Ως παππούδες και γιαγιάδες η ανεργία των εγγονών σας σας προκαλεί αφαίμαξη (πέραν την απογοήτευσης για τον κόσμο που δημιουργήθηκε…).

Άρα, έχουμε περικοπές, «κούρεμα», και αφαίμαξη. Είναι η τριπλή κατάρα στην Τρίτη ηλικία, σε καιρούς δύσεκτους έχοντας χάσει τη δυνατότητα άσκησης πιέσεων επί τω μέσων παραγωγής.

Αλλά, βλέπω ότι οργανώνεστε, διεκδικείτε, τεκμηριώνετε, μάχεστε. Καλόν είναι αυτό. Έστω και για το ότι σας διατηρεί νέους.

Όμως, είναι ακριβώς αυτό ο μέγεθος και η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων σας που οδηγεί τους αναλυτές στο να υπολογίζουν την ψήφο σας. Για’ αυτό εξετάζουν την επιρροή σας στα πολιτικά πράγματα. Από τους νέους φοβούνται την εξέγερση και από εσάς την πολιτική σας δύναμη δια της ψήφου. Γι’ αυτό και το δημογραφικό, που όντως είναι ένα σοβαρό πρόβλημα της χώρας και κατ’ εξοχήν αναπτυξιακό εργαλείο που έχει απολεσθεί, δεν το λύνουν με κίνητρα υπέρ της οικογένειας. Αντίθετα φορολογούνται τα παιδιά και ο ΣΕΒ δεν υπογράφει το επίδομα γάμου. Το υπερτονίζουν ως πρόβλημα το δημογραφικό αλλά, θέλουν να το λύσουν σαν ισοζύγιο αγοράς εργασίας. Από τη μια μεριά οι άνεργοι και το εργατικό δυναμικό και από την άλλη οι συνταξιούχοι. Άρα, αύξηση των ορίων ηλικίας για συνταξιοδότηση.

Θα πείτε με την ψήφο αλλάζουν τα πράγματα; Πάντως, πολλά έχουν αλλάξει κατά την τελευταίο αιώνα. Πολλά περισσότερα απ’οσα πριν που δεν ψηφίζαμε…

*Από τη διάλεξη στην ημερίδα της Ανωτάτης Γενική Συνομοσπονδίας Συνταξιούχων Ελλάδος-ΑΓΣΣΕ  (Ξενοδοχείο «Τιτάνια» 23/5/2013)