background image

Άρθρα ::: Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

Η ζωή του Ελληνικού λαού μπαίνει σε αβέβαιη, απρόβλεπτη και προβληματική φάση γιατί κινδυνεύει η συνοχή της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής του τόπου.

Η καθημερινότητα του λαού συνεχίζει να γίνεται δύσκολη και ως εκ τούτου προσπαθεί να προνοεί και να εφευρίσκει τρόπους και τεχνάσματα για να προσαρμόζεται στη  φτώχεια που αντιμετωπίζει και στα χειρότερα που έρχονται.

Η οικονομική κρίση, η μείωση του εισοδήματος των πολιτών και η ακρίβεια έχει κτυπήσει καίρια τη ζωή του λαού και έχει αλλάξει τη συμπεριφορά τους.

Η μεγάλη ανεργία, η μείωση της απασχόλησης, ο περιορισμός της παραγωγικής διαδικασίας χτυπάει τις πλέον παραγωγικές ηλικίες και επηρεάζει ευθέως τα νοικοκυριά που έχουν αυξημένες δαπάνες για επιβίωση, για δάνεια, για την εκπαίδευση των παιδιών τους κ.α.

Τα αλλεπάλληλα οικονομικά μέτρα που υπέστησαν οι πολίτες με τα μνημόνια, τους εφαρμοστικούς νόμους και τα πολυνομοσχέδια έχουν οδηγήσει σε οικονομικό αδιέξοδο και αλλαγή συμπεριφοράς στην καθημερινότητα τους και στον τρόπο ζωής τους.
Οι πολίτες αλλάζουν καταναλωτικές συνήθειες. Ψωνίζουν τα απολύτως απαραίτητα. Ιεραρχούν τις καθημερινές τους ανάγκες και περιορίζουν τις κοινωνικές τους δραστηριότητας.
Οι οικονομικές τους συναλλαγές μειώνονται και προσαρμόζονται στα νέα οικονομικά τους δεδομένα. Η υπερβολική ζήτηση στα στεγαστικά δάνεια που υπήρχε την τελευταία δεκαετία εγκαταλείπεται οριστικά. Τα στεγαστικά δάνεια μένουν στα αζήτητα. Το 2011 η ζήτηση των στεγαστικών δανείων βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο της δεκαετίας. Με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το 2012, η ζήτηση για εκταμίευση στεγαστικών δανείων είναι μόνο 200 εκατ. ευρώ από 1,5 δις ευρώ, που ήταν το 2009.
Η αφθονία των καταναλωτικών δανείων, όπως προσωπικά δάνεια, διακοποδάνεια, εορτοδάνεια και πληθώρα πιστωτικών καρτών που προωθούσαν και ενίσχυσαν την καταναλωτική πίστη και την κατανάλωση είναι είδη προς εξαφάνιση.
Έτσι, αντί όλων αυτών των καταναλωτικών δανείων προς τέρψιν και ψυχαγωγία, σήμερα, το ενδιαφέρον των καταναλωτών μετατοπίζεται. Λόγω της δραστικής μείωσης των εισοδημάτων τους, μετατοπίζεται, είτε στη διευκόλυνση της αποπληρωμής των δανείων τους, με επιμηκύνσεις του χρόνου αποπληρωμής τους, με μικρότερες δόσεις, είτε στη μείωση του επιτοκίου, είτε συνωστίζονται στα ειρηνοδικεία της χώρας για τη διαγραφή των οφειλών τους επειδή δεν μπορούν να τις εξοφλήσουν και οι οποίες φθάνουν τις 400.000.

Επίσης, στην καλύτερη περίπτωση  κάποιοι πολίτες αναζητούν νέα δάνεια μικρής κλίμακας, καταναλωτικά ή οποιασδήποτε άλλης μορφής, τα αναζητούν είτε για να πληρώσουν την εφορία, είτε για να τακτοποιήσουν κάποια άλλη εκκρεμότητα οφειλής. Ωστόσο, σε αυτά τα μικρής κλίμακας δάνεια αντιμετωπίζουν τις αυστηρές απαιτήσεις για διασφαλίσεις από τις τράπεζες με υποθήκη ενός ακινήτου.

Η οικονομική εξασθένιση των πολιτών αλλάζει και την καταθετική συμπεριφορά τους. Οι πολίτες είτε δεν εμπιστεύονται τις τράπεζες, όχι μόνο γιατί τους μειώνονται ραγδαία οι καταθέσεις τους, αλλά και λόγω της έλλειψης εμπιστοσύνης στα χρηματοοικονομικά προϊόντα (ομόλογα, έντοκα γραμμάτια κλπ.). Ακόμη, οι συνήθειες και οι επενδύσεις τους σε χρηματιστηριακά προϊόντα (μετοχές, αμοιβαία κεφάλαια κ.α.) αλλάζουν και τα εγκαταλείπουν οριστικά. Έτσι, μετατοπίζουν το ενδιαφέρον τους σε βραχύβιες προθεσμιακές καταθέσεις ή σε λογαριασμούς ταμιευτηρίου για άμεση ανάληψη είτε χρησιμοποιούν καταφύγιο για τα χρήματα τους το σπίτι ή άλλη μορφή διαχείρισης.

Αυτή η καταθετική συμπεριφορά των πολιτών έχει οδηγήσει και τις τράπεζες στο να προσαρμόζονται στα νέα δεδομένα.  Οι τράπεζες γίνονται περισσότερο ανταγωνιστικές μεταξύ τους σε ότι αφορά τις καταθέσεις των πολιτών προσφέροντας υψηλά επιτόκια 5% και 6% ακόμη και σε πολύ μικρά ποσά προθεσμιακών καταθέσεων 5.000 και 10.000 για μικρά χρονικά διαστήματα είτε ακόμη μικρότερα ποσά σε λογαριασμούς ταμιευτηρίου για να διατηρήσουν την όποια ρευστότητά τους έχει απομείνει.
Σημειώνεται, ότι το ύψος του συνόλου των καταθέσεων σήμερα στις Ελληνικές τράπεζες είναι περίπου 160 δις ευρώ και έχουν μειωθεί κατά 70 δις ευρώ από το 2009 που ήταν  230 δις ευρώ.

Η αλλαγή συμπεριφοράς των καταναλωτών (πολιτών) συνεχίζεται και σε άλλους τομείς της οικονομίας. Για παράδειγμα, τα καύσιμα για θέρμανση στις κατοικίες θα μειωθούν φέτος κατά 70% και τούτο είτε γιατί οι καταναλωτές καυσίμων στρέφονται σε καυσόξυλα και σόμπες, είτε τοποθετούν συσκευές ψύξης θέρμανσης γιατί πιστεύουν ότι το ηλεκτρικό ρεύμα είναι φθηνότερο είτε περιορίζουν τα σώματα θέρμανσης στα σπίτια τους με αυτόματα συστήματα λειτουργίας και ελέγχου κ.α.
Αλλαγή συμπεριφοράς των πολιτών παρατηρείται ακόμη και στα μέσα μεταφοράς. Οι πολίτες εγκαταλείπουν τα αυτοκίνητά τους και χρησιμοποιούν τα μαζικά μέσα μεταφοράς, που κρίνονται φθηνότερα σε σχέση με το κόστος της βενζίνης.
Τέλος, η φτώχεια συσσωρεύει αγανάκτηση και οργή στο λαό που δύσκολα θα αποφευχθεί μια κοινωνική έκρηξη με απρόβλεπτες συνέπειες.

ΓΙΑΝΝΗΣ Θ. ΜΗΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ
ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΓΣΣΕ